دکتر کیسان موذنی
جراح و متخصص مغز و اعصاب _ دیسک و ستون فقرات
بسیاری از بیمارانی که با درد شانه، دست یا بازو مواجه میشوند، بلافاصله گمان میکنند که به فتق دیسک مبتلا شدهاند. اما جالب است بدانید که در درصد زیادی از مراجعین به کلینیکهای ستون فقرات، دردها ناشی از مشکلات دیگری است که به آنها دردهای کاذب دیسک گردن میگویند. این دردها که در اصطلاح پزشکی به آنها «مقلدین دیسک» نیز گفته میشود، علائمی کاملاً شبیه به دیسک واقعی دارند اما منشأ و درمان آنها کاملاً متفاوت است.
شناخت این دردهای کاذب نه تنها نگرانیهای بیمورد شما را کاهش میدهد، بلکه مسیر درمانی درست را مشخص میسازد.
چندین بیماری و اختلال عضلانی-اسکلتی وجود دارند که به راحتی میتوانند علائم [دیسک گردن] را شبیهسازی کنند:
گاهی اوقات یک گرفتگی عضلانی شدید در عضلات اطراف شانه و کتف (مانند عضلات ذوزنقهای یا رمبوئید) میتواند دردی شدید ایجاد کند که به بازو و حتی دست تیر میکشد. این گرههای عضلانی سفت که به آنها تریگر پوینت میگویند، به عنوان یکی از اصلیترین مقلدین دیسک گردن شناخته میشوند.
اگر فقط دچار گزگز، بیحسی و ضعف در انگشتان دست هستید، ممکن است مشکل شما اصلاً ربطی به گردن نداشته باشد. چسبندگی عصب در مچ دست یا همان سندروم تونل کارپال، دقیقاً علائم عصبی دیسک را در انگشتان بازسازی میکند. برای تفکیک این دو حالت، معمولاً جراح انجام [تست نوار عصب و عضله] را تجویز میکند.
التهاب تاندونهای شانه یا پارگیهای جزیی در مفصل شانه میتواند دردی ایجاد کند که به بازو و آرنج سرایت میکند. بسیاری از بیماران این درد ارجاعی را با دیسک اشتباه میگیرند. در این حالت، درد با حرکت دادن خود مفصل شانه شدیدتر میشود، در حالی که در دیسک گردن واقعی، درد معمولاً با خم کردن یا چرخاندن گردن تحریک میشود.
این سندروم زمانی رخ میدهد که عروق خونی یا اعصاب در فاصله بین استخوان ترقوه و دنده اول تحت فشار قرار گیرند. علائم آن شامل درد شانه و گردن و بیحسی انگشتان است که شباهت بینظیری به نشانههای دیسک حاد دارد.
برای اینکه بدانید آیا درگیر دردهای کاذب دیسک گردن هستید یا خیر، پزشک به رفتارهای درد شما توجه میکند:
اگر در تشخیص منشأ درد خود دچار سردرگمی هستید، مراجعه به متخصص دیسک گردن و جراح ستون فقرات پیشنهاد میشود.
بیشتر بخوانید:
بهترین جراح دیسک گردن؛ چگونه متخصص مناسب برای درمان خود را انتخاب کنیم؟
بر اساس پژوهشهای منتشر شده در پایگاه ملی اطلاعات زیستفناوری آمریکا (PubMed)، تشخیص افتراقی دردهای ستون فقرات نشان میدهد که درصد بالایی از ارجاعات با شکایت فتق دیسک، در واقع به دلیل دردهای کاذب دیسک گردن ناشی از اختلالات عملکردی مفاصل و بافتهای نرم اطراف گردن رخ میدهد. این مطالعات تأکید میکنند که تحریکپذیری مفاصل فاست (Facet Joints) و التهاب تاندونهای شانه از مهمترین عوامل بروز دردهای کاذب دیسک گردن هستند. از آنجا که مسیرهای عصبی دست و گردن به شدت به یکدیگر گره خوردهاند، سیستم عصبی مرکزی گاهی پیامهای درد موضعی در شانه یا مچ دست را به عنوان دردهای انتشاری ناشی از دیسک گردن تفسیر میکند. به همین دلیل، بررسیهای بالینی دقیق برای رد این مقلدین و پیشگیری از انجام جراحیهای غیرضروری برای دردهای کاذب دیسک گردن، از اولویتهای حیاتی هر پروتکل درمانی تخصصی به شمار میرود.
طبق راهنماهای بالینی منتشر شده توسط کلینیک معتبر مایو (Mayo Clinic)، تظاهرات بالینی بیماریهایی مانند سندرم خروجی قفسه سینه یا آسیبهای روتاتور کاف شانه میتوانند به طور کامل علائم فشار روی ریشههای عصبی گردن را تقلید کرده و بیمار را با فرضیه ابتلا به آسیبهای نخاعی دچار اضطراب کنند. این در حالی است که درمان دردهای کاذب دیسک گردن مسیر کاملاً متفاوتی را نسبت به فتق دیسک واقعی طی میکند و اغلب با تمرکز بر آزادسازی گرههای عضلانی، بهبود ارگونومی کار با کامپیوتر و درمانهای فیزیکی هدفمند برطرف میشود. در نتیجه، تکرار علائمی مثل بیحسی و گزگز انگشتان نباید بلافاصله به منزله آسیب حاد دیسک در نظر گرفته شود؛ بلکه باید احتمال وجود دردهای کاذب دیسک گردن را با انجام تستهای تخصصی مثل نوار عصب و عضله مورد سنجش جدی قرار داد تا درمان به شکل بهینه و بدون اتلاف وقت آغاز گردد.
پزشک متخصص برای رد کردن گزینههای دیگر و تشخیص نهایی، مراحل زیر را طی میکند:
۱. معاینه بالینی دقیق: ارزیابی رفلکسها و تستهای حرکتی شانه و مچ دست.
۲. امآرآی (MRI): برای اطمینان از سلامت دیسکها و عدم تنگی کانال.
۳. نوار عصب: برای بررسی هدایت پیامهای عصبی در طول دست.
درمان دردهای کاذب دیسک گردن معمولاً بسیار سادهتر است و اغلب با فیزیوتراپی موضعی، طب سوزنی، ماساژ درمانی، اصلاح آرگونومی محیط کار و درمانهای دارویی ضدالتهاب به سرعت بهبود مییابد و نیازی به مداخلات سنگین یا [جراحی دیسک گردن] ندارد.
