دکتر کیسان موذنی
جراح و متخصص مغز و اعصاب _ دیسک و ستون فقرات
لامینکتومی، روشی برای بزرگ‌تر کردن کانال نخاعی به‌منظور کاهش فشار بر نخاع محسوب می‌شود. این جراحی برای تسکین درد مزمن ناشی از فشار روی نخاع یا اعصاب نخاعی انجام می‌گیرد. در این مقاله، اطلاعات بیشتری درباره لامینکتومی به دست خواهید آورد.
به آن جراحی دکمپرشن (کاهش فشار) نیز گفته می‌شود، طی آن بخشی یا تمام لامینای مهره برداشته می‌شود. اما لامینا چیست و چرا برداشته می‌شود؟
لامینا بخش پشتی هر مهره است که دیواره عقبی کانال نخاعی را تشکیل می‌دهد. طناب نخاعی از مجرایی در مرکز مهره‌ها عبور می‌کند. در برخی شرایط، ممکن است طناب نخاعی تحت فشار قرار بگیرد و باعث ایجاد درد در ناحیه نخاع شود.
این فشار معمولاً بر اثر رشد بیش از حد استخوان درون کانال نخاعی ایجاد می‌شود که ممکن است در افرادی با آرتروز ستون فقرات (استئوآرتریت) رخ دهد. این رشد اضافه گاه با عنوان «اسپور استخوانی» شناخته می‌شود که در برخی افراد یک اثر طبیعی افزایش سن است. عوامل دیگری مانند آسیب‌های تروماتیک، فتق دیسک یا تومورها نیز می‌توانند موجب تنگی کانال نخاعی شوند. لامینکتومی با باز کردن کانال نخاع به کاهش فشار بر نخاع و اعصاب نخاعی کمک می‌کند.
این جراحی خطرات و عوارض بالقوه قابل توجهی دارد. با این حال، هنگامی انجام می‌شود که سایر درمان‌ها مانند مصرف دارو، فیزیوتراپی یا تزریق‌های موضعی نتوانند علائم بیمار را کاهش دهند یا علائم شدیدتر شوند.
در برخی بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی یا فشار روی ریشه‌های عصبی، این جراحی با هدف برداشتن بخشی از استخوان پشتی مهره و کاهش فشار عصبی انجام می‌شود؛ بااین‌حال، برای درک بهتر مشکلات زمینه‌ای دیسک می‌توانید مقالهٔ [دیسک کمر چیست؟] را مطالعه کنید و برای ارزیابی دقیق وضعیت خود با [جراح ستون فقرات] یا [جراح دیسک کمر] مشورت نمایید. برای مطالعهٔ بیشتر دربارهٔروش‌های درمانی مرتبط، منابع معتبر Mayo Clinic و AAOS نیز قابل استفاده هستند.
نامی کلی برای انواع جراحی‌های برداشت بخش‌های مختلف از مهره‌ها به‌منظور کاهش فشار از نخاع است. این نوع جراحی دو بخش اصلی دارد:
به یکی از روش‌های زیر انجام می‌شود:
میکرولامینکتومی یک روش کم‌تهاجمی است که با استفاده از ابزارهای آرتروسکوپی ویژه انجام می‌شود. این ابزارها از طریق یک برش کوچک در پشت یا گردن وارد بدن می‌شوند. با کمک دوربین آرتروسکوپ، اعضای داخلی بدن روی صفحه نمایش نشان داده می‌شوند و جراح با توجه به تصاویری که می‌بیند، جراحی را انجام می‌دهد. میکرولامینکتومی به دلیل آسیب کمتر به بافت‌ها و اندام‌ها، دوران نقاهت سریع‌تر و درد کمتری نسبت به جراحی‌های باز دارد.
در جراحی باز، بسته به محل مشکل در نخاع، جراح برشی در قسمت پایین کمر، پشت یا گردن ایجاد می‌کند. طول این برش به تعداد مهره‌هایی که نیاز به درمان دارند بستگی دارد. با کنار زدن بافت‌ها و عضلات، جراح به ناحیه موردنظر دسترسی پیدا می‌کند. این نوع جراحی زمان بهبودی طولانی‌تری دارد و دوران نقاهت پس از آن طولانی‌تر است؛ اما در برخی موارد، از میکرولامینکتومی مؤثرتر است.
بسته به موقعیت انجام عمل، به چهار نوع اصلی تقسیم می‌شود: گردنی (سرویکال)، پشتی (توراسیک)، کمری (لومبار) و خاجی (ساکرال).
روشی است که برای کاهش فشار روی طناب نخاعی و اعصاب پشت گردن انجام می‌شود. در این روش، سقف استخوانی کانال نخاعی و هر گونه بافت نرم که به طناب نخاعی فشار وارد می‌کند، برداشته می‌شود.
این عمل ممکن است بین یک تا سه ساعت طول بکشد و یک جراحی مهم در ناحیه حساسی از ستون فقرات است. معمولاً زمانی انجام می‌شود که روش‌های غیرتهاجمی، علائم بیماری را تسکین نداده باشند. در بیشتر موارد، ابتدا استراحت، مصرف مسکن‌ها، فیزیوتراپی یا تزریق‌های اپیدورال توصیه می‌شود. اگر درد کاهش نیابد، انجام می‌گیرد.
گاهی اوقات درد با ضعف، بی‌حسی اندام‌ها، گزگز، مشکل در راه رفتن و از دست دادن کنترل مثانه و روده همراه می‌شود. در چنین مواردی، جراحی ضروری است.
هنگامی که جراحی روی بخش بالایی و میانی پشت انجام شود. رایج‌ترین دلیل انجام این جراحی، برداشتن تومور یا کاهش فشار روی نخاع در ناحیه قفسه سینه است.
بیشتر بخوانید:
بهترین جراح ستون فقرات در سعادت آباد
تومورهای خاصی ممکن است درون طناب نخاعی شکل بگیرند؛ مانند تومورهای غلاف عصبی، مننژیوم‌ها، آستروسیتوم‌ها، اپاندیموم‌ها و همانژیوبلاستوم‌ها. جراح برای دسترسی و برداشتن این تومورها، نیاز به انجام لامینکتومی توراسیک دارد.
تنگی کانال نخاعی نیز یکی دیگر از دلایل این جراحی است. طی جراحی، فشار وارد بر طناب نخاعی در ناحیه توراسیک کاهش می‌یابد.
نوعی جراحی است که در بخش پایینی ستون فقرات انجام می‌شود تا فشار بر ریشه‌های عصب را کاهش دهد.
اغلب برای تسکین تنگی کانال نخاعی صورت می‌گیرد. علل احتمالی تنگی کانال نخاعی عبارت‌اند از:
برداشت لامینای پشتی بین لگن و استخوان ران (ستون فقرات خاجی)، لامینکتومی ساکرال نامیده می‌شود. این جراحی فشار روی اعصاب نخاعی در ناحیه خاجی را کاهش می‌دهد.
در این عمل، ابتدا بیهوشی عمومی انجام می‌گیرد و سپس پوست ناحیه موردنظر با محلول ضدعفونی تمیز می‌شود. در همان ناحیه، برشی عمودی حدود ۵ تا ۷ سانتی‌متر در خط میانی ایجاد می‌شود.
عضلات پشت ستون فقرات به‌طور ملایم از استخوان‌های نخاع جدا می‌شوند و سقف استخوانی بالای طناب نخاعی و هرگونه بافت نرم فشارآورنده، با استفاده از مته‌های کوچک و ابزارهای دقیق برداشته می‌شود. هرگونه رشته عصبی که تحت فشار است، شناسایی و آزاد می‌گردد.
در برخی موارد، برای تثبیت ستون فقرات از جراحی فیوژن (جوش دادن مهره‌ها) استفاده می‌شود. سپس با تصویربرداری اشعه ایکس، قرارگیری صحیح ستون فقرات و جایگذاری دقیق پیچ‌ها برای فیوژن بررسی می‌شود.
جراح همچنین هرگونه اسپور استخوانی یا قطعات استخوانی را که ممکن است به رشته‌های عصبی فشار بیاورد، خارج می‌کند. در مرحله نهایی، محل جراحی با بخیه یا استیپل بسته می‌شود.
جراحی ستون فقرات با لامینکتومی ممکن است خطرات خاصی را به همراه داشته باشد، از جمله:
همچنین برخی خطرات ممکن است در تمام جراحی‌ها وجود داشته باشد، از جمله ایجاد لخته خون در پاها و آمبولی ریه، مشکلات تنفسی، عفونت، خون‌ریزی، حمله قلبی، سکته مغزی و واکنش‌های دارویی.
مدت زمان بهبودی بستگی به میزان گستردگی جراحی و وضعیت بیمار دارد. اگر برداشتن لامین به‌صورت محدود انجام شود، معمولاً بیمار می‌تواند پس از چند روز تا چند هفته، کارهای سبک خانه و کارهایی را که نیاز به خم شدن ندارند، انجام دهد. اما اگر این جراحی همراه با فیوژن باشد، زمان بهبودی بیشتر خواهد بود و ممکن است بین دو تا چهار ماه طول بکشد.
به محض تشخیص مناسب پزشک، پیاده‌روی سبک و تمرین‌های فیزیوتراپی برای تسریع روند بهبود تجویز می‌شوند. در هر حال، پیش از شش هفته، نمی‌توان از بهبودی کامل مطمئن شد.
لامینکتومی اغلب علائم تنگی کانال نخاعی را تسکین می‌دهد. با این حال، این جراحی لزوماً مانع از بروز مشکلات آینده در ستون فقرات نمی‌شود و حتی تضمینی برای رفع کامل درد نیز ارائه نمی‌دهد. بنابراین، احتمال بروز سایر مشکلات نخاعی را نباید نادیده گرفت و همواره باید اصول ایمنی و احتیاط رعایت شود.
همچنین برای اطلاعات کامل در خصوص ستون فقرات، مقاله ستون فقرات؛ چهارچوب بدن شما، سلامت شما از اینجا شروع می‌شود. را بخوانید.
