دکتر کیسان موذنی
جراح و متخصص مغز و اعصاب _ دیسک و ستون فقرات
بسیاری از بیماران پس از شنیدن تشخیص دیسک گردن، اولین سوالی که میپرسند این است: چه زمانی دیسک گردن نیاز به جراحی دارد؟
واقعیت این است که همه موارد دیسک گردن به عمل جراحی نیاز ندارند. در بخش زیادی از بیماران، علائم با درمانهای غیرجراحی مانند استراحت کنترلشده، دارو، فیزیوتراپی، اصلاح وضعیت بدن و ورزشهای مناسب بهبود پیدا میکند. اما در بعضی شرایط، تأخیر در مراجعه به پزشک یا ادامه درمان محافظهکارانه میتواند باعث آسیب عصبی پایدار شود.
به همین دلیل، شناخت زمان مناسب برای جراحی اهمیت بسیار زیادی دارد. در این مقاله به زبان ساده اما تخصصی توضیح میدهیم چه زمانی دیسک گردن نیاز به جراحی دارد، چه علائمی هشداردهنده هستند و چه بیمارانی باید سریعتر توسط جراح مغز و اعصاب یا جراح ستون فقرات ارزیابی شوند.
بین مهرههای گردن، دیسکهایی قرار دارند که مانند ضربهگیر عمل میکنند. وقتی دیسک دچار بیرونزدگی یا پارگی شود، ممکن است به ریشههای عصبی یا حتی خود نخاع فشار وارد کند. نتیجه این فشار میتواند درد گردن، انتشار درد به شانه و دست، بیحسی، گزگز، ضعف عضلانی یا در موارد شدیدتر اختلال در راه رفتن باشد.
اگر هنوز با ماهیت این بیماری آشنا نیستید، پیشنهاد میکنیم ابتدا مقاله جامع دیسک گردن را مطالعه کنید تا دید کاملتری نسبت به ساختار بیماری، علتها و روشهای درمان داشته باشید.
خیر.
پاسخ کوتاه به این سوال این است که اکثر بیماران در ابتدا به جراحی نیاز ندارند. در بسیاری از موارد، بدن طی چند هفته تا چند ماه به درمانهای غیرجراحی پاسخ میدهد. هدف درمان اولیه این است که التهاب کم شود، فشار روی عصب کاهش پیدا کند و عملکرد بیمار حفظ شود.
روشهای رایج درمان غیرجراحی شامل موارد زیر است:
بنابراین، صرف دیدن بیرونزدگی دیسک در MRI به معنی قطعی بودن جراحی نیست. تصمیم به عمل، بیشتر بر اساس علائم بیمار، معاینه عصبی و میزان فشار بر عصب یا نخاع گرفته میشود، نه فقط تصویر MRI.
اکنون به مهمترین بخش مقاله میرسیم.
چه زمانی دیسک گردن نیاز به جراحی دارد؟ زمانی که یکی یا چند مورد از شرایط زیر وجود داشته باشد:
اگر بیمار با وجود درمان مناسب طی چند هفته تا چند ماه، همچنان درد شدید گردن، شانه یا دست داشته باشد و کیفیت زندگی او مختل شده باشد، جراحی ممکن است مطرح شود.
منظور از درمان مناسب، درمان ناقص یا خوددرمانی نیست؛ بلکه دورهای از درمان پزشکی، دارویی و توانبخشی هدفمند است. اگر این درمانها نتیجه ندهند و درد خواب، کار و فعالیت روزانه را مختل کند، باید احتمال جراحی بررسی شود.
یکی از جدیترین پاسخها به سوال چه زمانی دیسک گردن نیاز به جراحی دارد، زمانی است که بیمار دچار ضعف واقعی عصبی شده باشد.
برای مثال:
این وضعیت نشان میدهد که فشار روی عصب فقط درد ایجاد نکرده، بلکه عملکرد عصبی را هم مختل کرده است. در چنین شرایطی، تأخیر در درمان میتواند باعث ماندگار شدن ضعف شود.
اگر علائم شما به دست انتشار پیدا میکند، مقاله علائم دیسک گردن در دستها را نیز بخوانید.
مهمترین و حساسترین وضعیتی که مشخص میکند چه زمانی دیسک گردن نیاز به جراحی دارد، فشار روی نخاع است.
وقتی دیسک یا تنگی کانال نخاعی باعث فشرده شدن نخاع شود، بیمار ممکن است علائم زیر را تجربه کند:
این وضعیت که به آن میلوپاتی گردنی گفته میشود، یک هشدار جدی است و معمولاً از مهمترین اندیکاسیونهای جراحی به شمار میرود. در این بیماران، هدف جراحی فقط کاهش درد نیست؛ بلکه جلوگیری از آسیب بیشتر به نخاع است.
بیحسی خفیف و گذرا همیشه به معنی نیاز به جراحی نیست. اما اگر بیحسی، گزگز یا احساس برقگرفتگی در دستها رو به افزایش باشد یا همراه با ضعف ایجاد شود، شرایط جدیتر میشود.
در چنین حالتی، پزشک بررسی میکند که آیا فشار عصبی در حال پیشرفت است یا نه. اگر علائم عصبی رو به بدتر شدن باشند، ممکن است جراحی بهترین گزینه باشد.
گاهی بیمار فلج یا ضعف واضح ندارد، اما درد و علائم آنقدر شدید است که:
در این شرایط هم ممکن است جراحی مطرح شود، بهویژه اگر یافتههای MRI با علائم بالینی هماهنگ باشند.
بیشتر بخوانید:
انواع جراحی دیسک گردن؛ از جراحی باز تا دیسک مصنوعی
اگر هر یک از علائم زیر را دارید، باید سریعتر ارزیابی شوید:
در این موارد، مراجعه سریع به جراح دیسک گردن اهمیت زیادی دارد، چون گاهی زمان در جلوگیری از آسیب دائمی عصبی نقش تعیینکننده دارد.
در نقطه مقابل، اگر بیمار فقط درد گردن یا انتشار درد خفیف به دست داشته باشد و:
معمولاً میتوان درمان غیرجراحی را ادامه داد. در این بیماران، اصلاح سبک زندگی بسیار مهم است. مثلاً گاهی بخشی از درد بیمار از وضعیت بد خواب یا اسپاسم عضلات میآید، نه فقط از خود دیسک. در این زمینه، مطالعه مقاله دردهای کاذب دیسک گردن میتواند مفید باشد.
خیر.
یکی از اشتباهات رایج این است که بیمار یا حتی برخی پزشکان، فقط بر اساس MRI درباره جراحی تصمیم میگیرند. در حالیکه ممکن است در MRI بیرونزدگی دیسک دیده شود، اما بیمار علائم جدی نداشته باشد. از طرف دیگر، ممکن است فشار روی نخاع یا عصب با علائم بالینی مهم همراه باشد و همان وضعیت ارزش جراحی را بالا ببرد.
بنابراین تصمیم درست بر اساس ترکیب این عوامل گرفته میشود:
وقتی مشخص میشود چه زمانی دیسک گردن نیاز به جراحی دارد، هدف از عمل معمولاً یکی از این موارد است:
نوع جراحی بسته به محل دیسک، شدت فشار، تعداد سطوح درگیر و وضعیت عمومی بیمار متفاوت است. این تصمیم باید توسط جراح ستون فقرات و بر اساس بررسی کامل گرفته شود.
نه لزوماً.
نتیجه جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
معمولاً درد تیرکشنده دست بهتر از ضعف مزمن یا آسیب طولانیمدت نخاع بهبود پیدا میکند. به همین دلیل، مراجعه بهموقع اهمیت دارد. در مواردی که جراحی لازم است، تأخیر زیاد میتواند شانس برگشت کامل عملکرد عصبی را کاهش دهد.
بیمارانی که تحت عمل قرار میگیرند، باید به مراقبتهای بعد از عمل توجه ویژه داشته باشند؛ از جمله:
برای آشنایی بیشتر، میتوانید مقاله مرتبط با مراقبتهای بعد از عمل دیسک گردن را نیز در سایت مطالعه کنید.
اگر بخواهیم خیلی دقیق و کاربردی بگوییم چه زمانی دیسک گردن نیاز به جراحی دارد، پاسخ این است:
وقتی فشار دیسک باعث ضعف عضلانی، علائم فشار بر نخاع، درد شدید مقاوم به درمان، اختلال عملکرد روزمره یا پیشرفت علائم عصبی شده باشد، جراحی باید جدی بررسی شود.
اما اگر علائم خفیفتر باشند و بیمار به درمانهای غیرجراحی پاسخ بدهد، اغلب میتوان بدون عمل بیماری را کنترل کرد. نکته کلیدی این است که تصمیمگیری نباید صرفاً بر اساس ترس، شنیدهها یا فقط نتیجه MRI باشد؛ بلکه باید با ارزیابی دقیق تخصصی انجام شود.
اگر دچار درد گردن، انتشار درد به دست، ضعف عضلات یا علائم هشداردهنده دیسک گردن هستید، بهتر است برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
دکتر کیسان موذنی با تجربه تخصصی در جراحی مغز و اعصاب و جراحی ستون فقرات، آماده بررسی دقیق وضعیت شما و انتخاب بهترین روش درمان است.
برای دریافت نوبت مشاوره و معاینه تماس بگیرید:
