تنگی کانال نخاعی یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که در آن فضای داخل کانال نخاعی یا مسیر عبور اعصاب باریک میشود. این باریک شدن باعث فشار روی اعصاب نخاعی شده و میتواند علائمی مانند درد کمر، درد پا، گزگز، بیحسی یا ضعف عضلانی ایجاد کند. این بیماری بیشتر در ناحیه کمر و گردن دیده میشود و معمولا با افزایش سن شایعتر میشود.
شدت تنگی کانال نخاعی در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد فقط درد خفیف دارند اما در موارد شدید ممکن است راه رفتن دشوار شود یا فرد مجبور شود برای کاهش درد مرتب بنشیند.
اگر علائم ستون فقرات دارید و به دنبال بررسی تخصصی هستید، میتوانید صفحه بهترین جراح ستون فقرات در تهران را نیز مطالعه کنید تا با روشهای دقیق تشخیص و درمان آشنا شوید.
در این مقاله به طور کامل درباره علائم تنگی کانال نخاعی، علتهای ایجاد آن، روشهای تشخیص، درمانهای غیرجراحی، ورزشهای مناسب و زمان نیاز به جراحی صحبت میکنیم.
کانال نخاعی مسیری در داخل ستون فقرات است که نخاع و ریشههای عصبی از داخل آن عبور میکنند. وقتی این کانال باریک میشود، اعصاب تحت فشار قرار میگیرند و علائم مختلفی ایجاد میشود.
این تنگی میتواند در چند قسمت از ستون فقرات رخ دهد اما بیشتر در دو ناحیه دیده میشود:
در تنگی کانال کمری معمولا درد در کمر و پاها ایجاد میشود و در نوع گردنی ممکن است درد گردن، بیحسی دستها یا ضعف در اندامها دیده شود.
تنگی کانال نخاعی بر اساس محل درگیری و نوع فشار روی عصب به چند نوع تقسیم میشود:
علائم این بیماری بسته به محل و شدت فشار روی اعصاب متفاوت است اما رایجترین علائم شامل موارد زیر هستند:
یکی از شایعترین علائم، درد در ناحیه کمر یا گردن است. این درد ممکن است با فعالیت بیشتر شود و با استراحت کاهش پیدا کند.
در تنگی کانال کمری درد میتواند به باسن، ران و ساق پا انتشار پیدا کند. در نوع گردنی ممکن است درد به شانه یا دستها منتقل شود.
برخی بیماران احساس گزگز، سوزن سوزن شدن یا بیحسی در پاها یا دستها دارند.
در موارد پیشرفته ممکن است عضلات پا یا دست ضعیف شوند و فرد هنگام راه رفتن احساس ناپایداری کند.
یکی از علائم مهم تنگی کانال نخاعی کمری این است که هنگام راه رفتن درد پاها افزایش مییابد اما با نشستن یا خم شدن به جلو کمتر میشود.
تنگی کانال نخاعی معمولا به دلیل تغییرات فرسایشی ستون فقرات ایجاد میشود. مهمترین علتها عبارتند از:
یکی از دلایل مهم ایجاد تنگی کانال نخاعی، مشکلات دیسک کمر است. زمانی که دیسک بین مهرهها بیرون میزند یا دچار فتق میشود، میتواند فضای کانال نخاعی را تنگ کرده و به اعصاب فشار وارد کند.
برای مطالعه کامل درباره مشکلات دیسک کمر میتوانید این مقالات را نیز بخوانید:
پزشک برای تشخیص این بیماری ابتدا شرح حال بیمار و معاینه فیزیکی انجام میدهد. در بسیاری از موارد برای بررسی دقیقتر از تصویربرداری ستون فقرات استفاده میشود.
مهمترین روشهای تشخیص عبارتند از:
در میان این روشها، MRI دقیقترین روش برای مشاهده میزان فشار روی اعصاب و تشخیص تنگی کانال نخاعی است.
درمان این بیماری به شدت علائم و وضعیت بیمار بستگی دارد. در بسیاری از موارد ابتدا از روشهای غیرجراحی استفاده میشود.
ورزشهای مناسب میتوانند به کاهش فشار روی ستون فقرات و تقویت عضلات کمر و شکم کمک کنند.
تمریناتی که باعث تقویت عضلات مرکزی بدن (Core) میشوند معمولا برای این بیماران مفید هستند. البته نوع تمرین باید متناسب با شرایط بیمار و زیر نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انتخاب شود.
اگر درمانهای غیرجراحی موثر نباشند و فشار روی اعصاب شدید باشد، ممکن است جراحی ستون فقرات توصیه شود.
هدف جراحی این است که فضای کانال نخاعی بازتر شود و فشار از روی اعصاب برداشته شود.
رایجترین روشهای جراحی عبارتند از:
انتخاب روش جراحی به شرایط بیمار، شدت تنگی کانال و نظر جراح ستون فقرات بستگی دارد.
در صورت مشاهده علائم زیر بهتر است برای بررسی به متخصص ستون فقرات مراجعه کنید:
تشخیص و درمان به موقع میتواند از پیشرفت بیماری و آسیب عصبی جلوگیری کند.
برخی عوامل میتوانند احتمال ابتلا به تنگی کانال نخاعی را افزایش دهند. آشنایی با این عوامل به افراد کمک میکند تا در صورت مشاهده علائم زودتر برای بررسی پزشکی اقدام کنند.
مهمترین عوامل خطر این بیماری عبارتند از:
بیشتر بخوانید:
بهترین جراح ستون فقرات در سعادت آباد
با بالا رفتن سن، ستون فقرات به تدریج دچار تغییرات فرسایشی میشود. ضخیم شدن رباطها، بزرگ شدن مفاصل و کاهش ارتفاع دیسکها میتواند باعث باریک شدن کانال نخاعی شود.
آرتروز یکی از شایعترین علتهای تغییرات استخوانی در ستون فقرات است. در این حالت ممکن است زائدههای استخوانی ایجاد شوند که فضای کانال نخاعی را کاهش میدهند.
وقتی دیسک بین مهرهها بیرون میزند، ممکن است به اعصاب فشار وارد کند و باعث تنگ شدن فضای کانال نخاعی شود.
تصادف، سقوط یا ضربههای شدید میتوانند باعث آسیب به مهرهها یا دیسکها شوند و در برخی موارد زمینه ایجاد تنگی کانال نخاعی را فراهم کنند.
وزن بالا میتواند فشار بیشتری به ستون فقرات وارد کند و باعث تشدید مشکلات ستون فقرات شود.
بسیاری از بیماران به دلیل ترس از جراحی، درمان را به تأخیر میاندازند. اما نادیده گرفتن علائم پیشرونده میتواند منجر به آسیبهای جبرانناپذیر شود:
هرچند هر دو بیماری علائم مشابهی مثل کمردرد و پادرد دارند، اما از نظر منشأ متفاوت هستند:
اگرچه در برخی موارد تنگی کانال نخاعی به دلیل افزایش سن ایجاد میشود، اما رعایت برخی نکات میتواند خطر ابتلا به این مشکل را کاهش دهد و سلامت ستون فقرات را حفظ کند.
مهمترین راههای پیشگیری شامل موارد زیر هستند:
ورزشهایی که باعث تقویت عضلات کمر و شکم میشوند میتوانند به حمایت بهتر از ستون فقرات کمک کنند. تمرینات کششی و تقویتی نقش مهمی در حفظ انعطافپذیری ستون فقرات دارند.
کاهش وزن اضافی میتواند فشار وارد شده به مهرهها و دیسکهای ستون فقرات را کاهش دهد و از بروز مشکلات ستون فقرات جلوگیری کند.
نشستن طولانیمدت با وضعیت نامناسب میتواند به مرور زمان باعث فشار روی ستون فقرات شود. بهتر است هنگام نشستن کمر صاف باشد و از صندلی مناسب استفاده شود.
بلند کردن اجسام سنگین با وضعیت نامناسب میتواند به ستون فقرات آسیب برساند. هنگام بلند کردن اجسام بهتر است زانوها خم شوند و فشار روی کمر وارد نشود.
بسیاری از افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی میتوانند با رعایت برخی نکات ساده، زندگی فعال و طبیعی داشته باشند. رعایت توصیههای پزشکی و اصلاح سبک زندگی میتواند به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.
چند نکته مهم برای زندگی با این بیماری عبارتند از:
استراحت مطلق معمولا توصیه نمیشود. فعالیتهای سبک مانند پیادهروی کوتاه یا تمرینات کششی ملایم میتواند به حفظ حرکت ستون فقرات کمک کند.
فعالیتهایی که فشار زیادی به ستون فقرات وارد میکنند، مانند بلند کردن اجسام سنگین یا خم شدن طولانیمدت، بهتر است محدود شوند.
فیزیوتراپی میتواند به تقویت عضلات، کاهش درد و بهبود حرکت ستون فقرات کمک کند.
در صورتی که علائم بیماری تشدید شوند یا مشکلاتی مانند ضعف عضلانی یا اختلال در راه رفتن ایجاد شود، باید حتما برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کرد.
برای کسب اطلاعات بیشتر و مطالعه تحقیقات بینالمللی درباره این بیماری، میتوانید به مقاله Spinal Stenosis در وبسایت Mayo Clinic مراجعه کنید.
تنگی کانال نخاعی گاهی با دیسک کمر اشتباه گرفته میشود؛ برای تشخیص دقیق نوع عارضه، مراجعه به [بهترین جراح دیسک کمر در تهران] که تسلط کافی بر هر دو موضوع دارد، الزامی است.
